خلافت نشست ، او را البته خلع كردند و اكثر ، بعد از خلع ، به قتل رسيدند . از براى صحّت اين دعوى مىگويند كه اوّل كسى كه اين ملّت محمّدى به او قايم بود حضرت خاتم الأنبياء محمّد مصطفى ، صلّى اللّه عليه و آله ، بود و در مرتبهء ششم آن حضرت امام حسن ، عليه السّلام ، بر مسند خلافت متمكن گشت ، امّا به‌واسطهء تغلّب معاويه ، آن مهّم به آن حضرت برقرار نشد ؛ چنانچه تفصيل آن در محلّ خودش محقّق شد . بعد از آن معاوية بن ابى سفيان متكفّل اين امر شد . بعد از وى پسرش يزيد ، و بعد از وى پسرش معاوية بن يزيد ؛ و بعد از وى مروان ؛ و بعد از وى پسرش عبد الملك مروان ؛ و بعد از وى عبد اللّه بن زبير مدعى خلافت در مرتبهء ششم بود كه كشته شد . « 1 » بعد از آن ابتدا به وليد بن عبد الملك شد ؛ بعد از وى به برادرش سليمان ؛ و بعد از سليمان ، عمر بن عبد العزيز ؛ و بعد از وى يزيد بن عبد الملك ؛ و بعد از وى هشام بن عبد الملك ؛ و وليد بن يزيد بن عبد الملك ، كه در مرتبهء ششم بود كه بعد از خلع كشته شد . بعد از آن دولت بنى اميّه سپرى شد و ابتداى دولت بنى عباس شد . اوّل متصدى ايشان سفّاح بود ؛ بعد از آن منصور بود ؛ بعد از آن مهدى ؛ و بعد از آن هادى بعد از آن رشيد ؛ و محمّد امين ، كه ششم خلفاى عباسى بود كه بعد از خلع مقتول شد به دست طاهر ذو اليمينين . بعد از آن مأمون و واثق و معتصم و متوكل و مستنصر و مستعين بود ، كه ششم بود ، مخلوع و مقتول شد . بعد از مستعين ، معتز بر خلافت نشست . بعد از او مهتدى و معتمد و معتضد و مكتفى و ششم المقتدر باللّه بود . اگرچه يك نوبت بعد از خلع باز به مرتبهء خلافت رسيد ، امّا بعد از خلع ديگر به قتل رسيد . بعد از قتل مقتدر امر خلافت به قاهر تعلّق گرفت . بعد از وى راضى و مقتفى و مستكفى و مطيع به ترتيب خلافت كردند و طائع كه ششم بود مخلوع شد . و بعد از خلع طائع ، قادر و قائم و مقتدى و مستظهر و مسترشد باللّه بر مسند خلافت نشستند و راشد كه ششم بود بعد از خلع كشته شد . و اين از غرائب اتفاقات است . و از جمله وقايع اين سال آنكه چون وزير سلطان مسعود ، ابى البركات بن سلمه درگزينى ، كه از وزارت او هفت ماه گذشته بود و او در اين هفت ماه به‌واسطهء ديانت و كاردانى باوجود آنكه رفع بسى مظالم از رعايا ، كه وزراى سابق به آن عمل مىنمودند و بىجهت وزها مىگرفتند ، مهمات سلطان را آن‌چنان رونق داده بود كه نه سپاهى فرياد داشت و نه رعايا شكوه . و از براى سلطان مسعود زياده بر خرج خزانه بسيار جمع كرده ، بسيار چيزها كه

--> ( 1 ) . بيعت با عبد اللّه زبير براى خلافت پيش از بيعت با عبد الملك بن مروان بود ، لذا قرار دادن ابن زبير بعد از عبد الملك صحيح نيست .